Warszawa, 12 sierpnia 2008

Powoli zbliżamy się do końca konsultacji społecznych nowelizacji ustawy. Wprowadza ona wiele istotnych zapisów, które powinny przyczynić się do poprawienia skuteczności działań prowadzonych na rynku pracy. Jednak niektóre zmiany (bądź brak zmian w niektórych obszarach) rozczarowują. Rozczarowuje również sposób prowadzenia konsultacji społecznych.

Najważniejsze proponowane zmiany to powiązanie systemu zasiłków i świadczeń z rzeczywistą aktywnością osób poszukujących pracy (nowy system motywuje do udziału w szkoleniach i aktywnego poszukiwania pracy, co powinno ułatwić działania aktywizacyjne), wprowadzenie obowiązku opracowywania indywidualnych planów działania (co powinno podnieść jakość programów aktywizacyjnych) oraz poszerzenie listy osób uprawnionych do korzystania z usług rynku pracy o „osoby uprawnione”, do których zaliczają się dla przykładu żołnierze rezerwy, podopieczni CIS-ów czy pracujące osoby po 45 roku życia.

Kontraktowanie usług
Wydaje się, że słuszną ideą jest włączanie podmiotów drugiego i trzeciego sektora w budowanie rynku usług zatrudnieniowych. Na polskim rynku pracy jest coraz więcej specyficznych grup wymagających specjalistycznego wsparcia, a stopa zatrudnienia jest wciąż bardzo niska, co przekłada się na konieczność aktywizacji zawodowej tych grup. Ponadto dynamika zmian na tym rynku jest bardzo duża. W takich okolicznościach konieczne wydaje się budowanie takiego systemu usług zatrudnieniowych, w którym znajdzie się miejsce dla podmiotów świadczących wyspecjalizowane usługi, i który będzie elastycznie dopasowywał się do zmian zachodzących na rynku pracy. A przy stałym niedoborze środków na aktywizację zawodową niezbędny jest system promujący skuteczne i gospodarne działania.

Doświadczenia krajów takich jak Holandia czy Australia pokazują, że można taki system zbudować w oparciu o kontraktowanie usług rynku pracy. Ważnym jego elementem jest właściwa identyfikacja potrzeb osób poszukujących pracy, tak, aby trafiły do odpowiednich instytucji oraz uzależnienie wysokości wynagrodzenia zakontraktowanych podmiotów od ich skuteczności mierzonej zatrudnieniem skierowanych do nich osób. Taki sposób kontraktowania poprawia jakość prowadzonych działań oraz eliminuje podmioty wykazujące się niską efektywnością. Kluczową rolę w takim systemie odgrywa podmiot kontraktujący. Jego zadaniem jest ustalenie z osobą poszukującą pracy jej indywidualnego programu dochodzenia do zatrudnienia oraz dobranie właściwych instrumentów i usług rynku pracy świadczonych przez podmioty specjalizujące się w działaniach na rzecz osób o podobnych problemach. W Polsce takim kontraktorem mogłyby być publiczne służby zatrudnienia.

Czytając proponowane zmiany do ustawy odnosi się wrażenie, że Ustawodawca nie mógł się zdecydować, czy iść w kierunku kontraktowania usług rynku zatrudnienia, czy rozbudowywać ofertę usług świadczonych przez publiczne służby zatrudnienia.

Z jednej strony mamy propozycję zapisu o kontraktowaniu agencji zatrudnienia. Zgodnie z tym zapisem agencje te mają otrzymywać wynagrodzenie za każdą osobę znajdującą się w szczególnej sytuacji na rynku pracy (czyli np. kobietę powracającą do pracy po urlopie wychowawczym), której uda się znaleźć zatrudnienie. Z drugiej strony przy powiatowych urzędach pracy mają powstawać centra aktywizacji zawodowej, świadczące usługi zatrudnieniowe. Budowanie takich struktur w ramach urzędów wskazuje na brak gotowości na zlecanie tych usług podmiotom zewnętrznym.

Projekty specjalne
Niektóre zmiany wydają się wsteczne. Obowiązująca ustawa daje możliwość finansowania projektów lokalnych mających na celu promocję zatrudnienia i aktywizację osób bezrobotnych. Realizatorem takich projektów mogą być urzędy pracy lub inni wykonawcy. Nowelizacja ustawy proponuje zastąpienie projektów lokalnych programami specjalnymi.  Programy te mają podobne cele, ale bardziej dookreślone warunki realizacji. Mają być realizowane przez powiatowe urzędy pracy, mogą też być zlecone, jeśli nie istnieje możliwość ich realizacji we własnym zakresie lub zlecenie zapewni ich efektywniejszą realizację. Obydwa zapisy podobne, ale ich znaczenie zupełnie inne. Nadzieje może dawać fakt, że programy specjalne mają być opiniowane przez powiatowe rady zatrudnienia. Trzeba wierzyć, że powoływani do nich będą przedstawiciele instytucji rynku pracy i że dbać oni będą o to, by różne podmioty były włączane w realizację tych programów.

Konsultacje społeczne
Konsultacje społeczne nowelizacji ustawy prowadzone są przez Departament Rynku Pracy w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Niestety ani w departamencie ani w biurze prasowym ministerstwa nie można zdobyć informacji o harmonogramie konsultacji oraz o tym, kto do nich został zaproszony. Nie wiadomo również, kiedy zostaną ukończone. Z opinii opublikowanych na stronach ministerstwa wywnioskować można, że dotychczas nowelizacja trafiła do resortów, do instytucji publicznych, partnerów społecznych i Naczelnej Rady Zatrudnienia. Nic nie wskazuje na to, że będzie konsultowana szerzej, np. w środowisku instytucji rynku pracy, mimo że reguluje ich działalność. Nie ma procedury przyjmowania opinii od osób czy podmiotów, które nie zostały zaproszone do konsultacji, a chciałyby zgłosić swoje uwagi.

Konsultacje społeczne są procesem trudnym i czasochłonnym, niemniej jednak przy ustawach takiej wagi, jak ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ograniczenie zakresu tych konsultacji i brak debaty publicznej zaskakuje.

Ilona Gosk

Projekt zmian do ustawy oraz uwagi podmiotów zaproszonych do konsultacji do pobrania ze strony http://www.mps.gov.pl/bip/index.php?idkat=1706

Więcej:
o zmianach w ustawie -->

Odpowiedź biura prasowego MPiPS

W dniu 23 sierpnia otrzymaliśmy odpowiedź na zadane w biurze prasowym Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej pytania dotyczące procedury konsultacji społecznych. Oto odpowiedź:

W odpowiedzi na zapytanie w sprawie nowelizacji ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.) Departament Rynku Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia:

 Ad. 1 Projekt ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i  instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw został  przekazany do konsultacji partnerom społecznym przy piśmie Ministra Pracy i  Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2008 r. Zgodnie z art. 19  ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t. j. - Dz. U. z 2001 r. Nr  79, poz. 854, z późn. zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacji pracodawców. (Dz. U. Nr 55, poz. 235, z późn. zm.) organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego  kierując do zaopiniowania założenia albo projekty aktów prawnych, określają  termin przedstawienia opinii nie krótszy jednak niż 30 dni. Taki też  termin został wskazany partnerom społecznym w odniesieniu do projektu ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (.). Bieg terminu jest liczony od dnia następnego po dniu doręczenia założeń  albo projektu wraz
 z pismem określającym termin przedstawienia opinii do podmiotu  konsultowanego.  W przypadku nieprzedstawienia opinii w wyznaczonym terminie uważa się za  rezygnację  z prawa jej wyrażenia.

 Ad. 2 Projekt ustawy został przekazany do konsultacji następującym  podmiotom:
 -     Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego,
 -     Forum Związków Zawodowych, Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność",  Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, Business Center Club,  Konfederacji Pracodawców Polskich, Krajowej Izbie Gospodarczej, Polskiej  Konfederacji Pracodawców Prywatnych "Lewiatan", Związkowi Rzemiosła Polskiego,
 -     Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych,
 -     Związkowi Powiatów Polskich,
 -     Naczelnej Radzie Zatrudnienia.

 Ponadto projekt został w dniu 18 czerwca 2008 r. zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

 Ad. 3 Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o  działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz.U. Nr 169, poz. 1414) z chwilą udostępnienia w Biuletynie Informacji Publicznej: - programu prac legislacyjnych Rady Ministrów dotyczącego projektów ustaw,

 - programów prac legislacyjnych Rada Ministrów, Prezesa Rady Ministrów i ministrów dotyczących projektów rozporządzeń, albo w przypadku, gdy projekt nie był zawarty w programie prac  legislacyjnych, z chwilą udostępnienia projektu w Biuletynie Informacji  Publicznej, każdy może zgłosić zainteresowanie pracami nad projektem ustawy lub rozporządzenia.

Tryb zgłaszania zainteresowania pracami nad projektem oraz wzór urzędowego formularza zgłoszenia został określony w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie zgłaszania zainteresowania pracami nad projektami aktów normatywnych. Zgłoszenie wnosi się do organu odpowiedzialnego za opracowanie projektu ustawy albo rozporządzenia.