Coraz częściej i głośniej mówi się o powrocie na rynek pracy osób po pięćdziesiątce, do tej pory z tego rynku wykluczanych. Opracowana przez Unię Europejską Strategia Lizbońska zakłada między innymi wzrost stopy zatrudnienia w grupie osób pomiędzy 50. a 64. rokiem życia do poziomu 50% (w Polsce wynosi ona obecnie 27%).

Na początku lat 90. XX wieku Polska borykała się z dużą stopą bezrobocia. Jednym ze sposobów na jej obniżenie była dezaktywacja zawodowa osób po 50. roku życia, dzięki czemu miała się zwiększyć liczba miejsc pracy dla ludzi młodych.

Osoby w wieku 50-64 lata były zwalniane w ramach redukcji etatów, przechodziły na wcześniejsze emerytury lub dostawały świadczenia przedemerytalne (uważano, że mają one niskie kwalifikacje zawodowe, nieprzystające do warunków gospodarki rynkowej, są niechętne zmianom czy niewykształcone). W wyniku tej polityki, w ciągu kolejnych lat nastąpił bardzo wyraźny spadek aktywności zawodowej osób po pięćdziesiątce, a co za tym idzie marginalizacja tej grupy na rynku pracy. Kolejne rządy, zamiast tworzyć nowe rozwiązania dla starszych pracowników (np. system szkoleń mający na celu podnoszenie kwalifikacji i zatrzymanie ich
na rynku pracy), utrzymywały istniejące mechanizmy dezaktywacji zawodowej, co prowadziło do poprawy statystyk dotyczących bezrobocia, ale pogłębiało wykluczenie tej grupy z życia zawodowego.

Do dziś zresztą obowiązuje wiele przepisów z tamtego okresu (np. świadczenia przedemerytalne), które nie przystają do nowej rzeczywistości na rynku pracy. Tymczasem dla osób w starszym wieku praca jest jednym z podstawowych bodźców aktywności życiowej – zwiększa motywację, by wyjść z domu, dbać o swoją kondycję psychiczną i fizyczną. Jest też często głównym źródłem utrzymania, gdyż renty i inne świadczenia nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia domowego budżetu.

Dlatego około 30% pobierających renty, emerytury lub świadczenia przedemerytalne podejmuje się dodatkowych zajęć – często pracując w tzw. „szarej strefie”. Zdecydowanie korzystniej było by, gdyby osoby bierne zawodowo czy bezrobotne w grupie 50+ miały stworzone możliwości legalnego korzystania z rynku pracy (np. praca na zastępstwo). Zwłaszcza, że według badań Głównego Urzędu Statystycznego, pięćdziesięcioletni i starsi Polacy nie zamierzają wcale przechodzić na wcześniejszą emeryturę. Co trzecia osoba deklaruje, że chce pracować tak długo, jak będzie to możliwe. Według specjalistów to bardzo pozytywne zjawisko, dzięki któremu wprowadzenie zmian na rynku pracy osób 50+ może przynieść dobre rezultaty.

Co jeszcze w biuletynie?

--> Co to jest zarządzanie wiekiem (age management)? W Polsce jest to temat znany na razie w wąskim gronie specjalistów i w nielicznych instytucjach czy firmach. Specjaliści są jednak zgodni, że zarządzanie wiekiem to jeden z kluczowych mechanizmów na obecnym rynku pracy. Pracodawcy powinni przygotować się na konieczność zatrudniania coraz większego odsetka pracowników 50+.

--> Dobre praktyki. Jak problem rozwiązali Finowie a jak Niemcy? W krajach Unii Europejskiej i na świecie dobre rozwiązania związane z zarządzaniem wiekiem, systemem szkoleń i budowaniem ścieżki kariery zawodowej pracowników z grupy 50 + działają już od wielu lat. Dobre praktyki z Finlandii i Niemiec

--> Polskie projekty. Także w Polsce od kilku lat wdrażane są różnego rodzaju innowacyjne projekty
w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL skierowane do grupy 50+. W ich wyniku podnosi się świadomość społeczna związana z rynkiem pracy dla osób starszych, budowane są partnerstwa pracowników, pracodawców, związków zawodowych, organizacji i instytucji publicznych i prywatnych.

--> Wnioski i rekomendacje. Specjaliści, pracodawcy i politycy nie mają wątpliwości, że grupa 50+ to duży
i istotny potencjał na rynku pracy. Przedstawiamy rekomendacje legislacyjne, dla pracodawców oraz organizacji pozarządowych.

Autorem biuletynu "Osoby 50+ na rynku pracy" jest Darek Mól

Do pobrania:

Biuletyn FISE nr 7 "Osoby 50+ na rynku pracy"  -->

Biuletyn FISE nr 6 "Cudzoziemcy w Polsce"   -->

Biuletyn FISE nr 5 "Migracje powrotne Polaków"  -->
Biuletyn FISE nr 4 "Migracje osób z wysokimi kwalifikacjami"  -->
Biuletyn FISE nr 3 "Migracje sezonowe Polaków do Niemiec"  -->
Biuletyn FISE nr 2 "Migracje niepełne". Pobierz:  -->
Biuletyn FISE nr 1 „Współczesne migracje Polaków”.  Pobierz:      -->

Formularz zamówienia biuletynów. Pobierz   -->

Jak zamawiać?

Biuletyny są bezpłatne. Dostępne są w wersji elektronicznej do pobrania z portalu www.bezrobocie.org.pl oraz w wersji papierowej, którą można zamawiać przy pomocy formularza.

Autorami biuletynów FISE są m.in. dr Joanna Tyrowicz z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Paweł Kaczmarczyk z Ośrodka Badań nad Migracjami

Więcej o osobach 50+ w serwisie www.bezrobocie.org.pl :
Dobre praktyki działań na rzecz osób po 50. roku życia -->

Raport "Sytuacja osób powyżej 50-tego roku życia na rynku pracy oraz rola organizacji pozarządowych świadczących usługi rynku pracy skierowane do tych osób" -->

"Temat miesiąca - osoby bezrobotne 50+" -->